بسیاری از مشکلاتی که خریداران و فروشندگان شرکت بعد از معامله با آن مواجه میشوند، بهخاطر ناآگاهی نسبت به قوانین و فرایند خرید و فروش است.
نکته مهمی که باید بدانید این است که خرید و فروش شرکت تحت نظارت مراجع رسمی انجام میشود و طی کردن این پروسه نیازمند بررسی تمامی مدارک، سوابق شرکت، رعایت قوانین تجارت و ثبت تغییرات قانونی است. اگر شما بهعنوان خریدار یا فروشنده، شناخت درستی از این مسیر نداشته باشید، احتمالا با ریسکهای جدی حقوقی و مالی روبهرو میشوید.
در این مطلب شما را با قوانین و مقررات خرید و فروش شرکت، مدارک لازم، نکات حقوقی مهم و اشتباهات رایج در این معاملات آشنا میکنیم تا دید شفافتری نسبت به این فرایند داشته باشید.
لیست کامل قوانین و مقررات خرید و فروش شرکت
خرید و فروش شرکت یک فرایند حقوقی حساس است که تحت قوانین مشخصی انجام میشود. در این نوع معاملات، شخصیت حقوقی شرکت منتقل میشود، به همین دلیل باید تمام حقوق، تعهدات و مسئولیتهای آن هم به مالک جدید انتقال پیدا کند.
اگر در این فرایند قوانین خرید و فروش شرکت بهدرستی رعایت نشوند، معامله از نظر قانونی باطل میشود یا مشکلات مالی و حقوقی جدی برای طرفین به وجود میآید. در ادامه، مهمترین قوانین و مقررات حاکم بر خرید و فروش شرکتها را بیان میکنیم:
- ثبت انتقال سهام در شرکتهای سهامی خاص: مطابق مواد ۳۹ و ۴۰ قانون تجارت، نقلوانتقال سهام باید در دفتر ثبت سهام شرکت ثبت شود. در غیر این صورت، معامله از نظر شرکت و اشخاص ثالث اعتبار قانونی ندارد.
- پرداخت مالیات نقلوانتقال سهام: طبق ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم، پرداخت مالیات نقلوانتقال (۴ درصد ارزش اسمی سهام) قبل از ثبت تغییرات الزامی است.
- رعایت محدودیتهای اساسنامه شرکت: در بسیاری از شرکتها، اساسنامه برای انتقال سهم و حقوق شرکا محدودیتهایی تعیین کرده است. (مانند لزوم رضایت سایر شرکا یا اکثریت آنها)
- بررسی صحت امضای مدیران و شرکا: امضای مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره باید معتبر و منطبق با آخرین اطلاعات ثبتشده در اداره ثبت شرکتها باشد.
- ممنوعیت مداخله کارکنان دولت:بر اساس قانون منع مداخله کارکنان دولت، برخی کارمندان دولتی حق عضویت در هیئتمدیره یا مدیریت شرکتهای خصوصی خاص را ندارند.
- تعیین تکلیف بدهیهای پیشین: طبق روال قانونی و توافقات حقوقی در معاملات، مسئولیت تمامی بدهیهای مالیاتی، بیمهای و بانکی که مربوط به دوره مدیریت مالکان قبلی است، بر عهده خود آنها باقی میماند. خریداران جدید تنها مسئول تعهداتی هستند که از تاریخ انتقال به بعد ایجاد میشود.
- مقررات مربوط به شرکتهای دارای مجوز خاص: طبق ماده ۵۷ قانون برنامه پنجم توسعه، انتقال شرکتهایی با مجوزهای خاص (مانند بهداشتی، مالی یا امنیتی) نیازمند استعلام از مراجع ذیصلاح است.
- الزامات سازمان ثبت شرکتها: دریافت گواهی عدم سو پیشینه برای مدیران جدید و تایید کد پستی اقامتگاه قانونی شرکت الزامی است.
- ممنوعیت خرید و فروش شرکتهای ورشکسته یا در حال تصفیه: طبق قانون تجارت، انتقال این نوع شرکتها فقط تحت نظارت مدیر تصفیه و مراجع قضایی امکانپذیر است.
مدارک لازم برای خرید و فروش شرکت
حال که با قوانین خرید و فروش شرکت آشنا شدید، باید در مرحله بعد مدارک لازم برای تکمیل این پروسه را هم بشناسید. این مدارک به مراجع رسمی کمک میکند تا هویت طرفین، وضعیت حقوقی شرکت و امکان انتقال مالکیت بهدرستی بررسی شود. مهمترین مدارک خرید و فروش شرکتها عبارتاند از:
- مدارک هویتی طرفین معامله (شناسنامه و کارت ملی خریدار و فروشنده)
- اساسنامه شرکت و آخرین نسخه معتبر آن
- آخرین آگهی روزنامه رسمی تاسیس و تغییرات شرکت
- لیست سهامداران یا شرکا مطابق آخرین ثبت رسمی
- مجوزهای فعالیت شرکت (پروانه کسب، کارت بازرگانی، کد اقتصادی و…)
- گزارشها و مفاصاحسابهای مالیاتی و دارایی
- کپی اظهارنامه ثبتی و دفاتر قانونی شرکت
- گواهی عدم سو پیشینه برای مدیران و اشخاص حقیقی جدید
- گواهی رتبهبندی شرکت (در صورت رتبهدار بودن شرکت)
نکات حقوقی مهم قبل از خرید شرکت
اگر در کنار قوانین خرید و فروش شرکت به نکات حقوقی آن توجه نداشته باشید، طرف مقابل میتواند بهراحتی شما را فریب دهد. این نکات مهم شامل موارد زیر میشوند:
- بررسی دقیق گزارشهای مالی، داراییها و حسابهای دریافتی شرکت
- اطمینان از نبود بدهیهای پنهان با دریافت مفاصاحساب مالیاتی و بیمه تأمین اجتماعی
- استعلام وضعیت بانکی شرکت برای چکهای برگشتی یا وامهای تسویهنشده
- بررسی وجود یا عدم وجود دعاوی حقوقی و پروندههای قضایی باز
- اطمینان از صحت اسناد مالکیت سهام و حق امضای فروشندگان
- ارزیابی داراییهای فیزیکی و معنوی مانند تجهیزات، برند و مالکیت فکری
- بررسی وابستگی شرکت به مشتریان خاص و ریسک قطع همکاری پس از انتقال
- محاسبه هزینه تغییرات احتمالی پس از خرید و تأثیر آن بر بازگشت سرمایه
- تعیین ارزش عادلانه شرکت با نظر کارشناس مستقل (نه صرفا حسابدار یا فروشنده)
- درج بند انتقال مسئولیتها (Indemnity) در قرارداد برای بدهیهای قبل از معامله
- تغییر فوری حق امضا و اختیارات مالی پس از انتقال مالکیت
مزایای خرید و فروش شرکت رتبهدار
بسیاری از فعالان حوزه ساختوساز، بهجای طی مراحل زمانبر ثبت شرکت ساختمانی، ترجیح میدهند یک شرکت رتبهدار آماده را خریداری و سریعتر وارد پروژهها و مناقصات شوند. خرید و فروش شرکت رتبهدار میتواند هم برای خریدار و هم برای فروشنده مزایای بسیار خوبی ایجاد کند. در جدول زیر میتوانید مهمترین مزایای خرید و فروش شرکت رتبهدار را برای خریدار و فروشنده مشاهده کنید:
|
مزایا برای خریدار |
مزایا برای فروشنده |
|
ورود سریع به بازار بدون طی مراحل زمانبر ثبت شرکت |
تبدیل شرکت ثبتشده به نقدینگی بدون انحلال |
| استفاده فوری از رتبه پیمانکاری و گواهینامههای معتبر |
انتقال کامل مسئولیتها به خریدار جدید |
| امکان شرکت در مناقصات و پروژههای بزرگ |
حذف هزینههای نگهداری شرکت غیرفعال |
|
افزایش اعتماد کارفرمایان، مشتریان و پیمانکاران |
حفظ ارزش شرکت با واگذاری رتبه و سوابق |
|
بهرهمندی از سابقه مالی و ثبتی آماده |
افزایش قیمت فروش در صورت داشتن رتبه و مجوزها |
|
کاهش ریسک شروع کسبوکار از نقطه صفر |
خروج کمریسک از فعالیت و تغییر مسیر شغلی |
اشتباهات رایج در معاملات خرید و فروش شرکت
داشتن تسلط روی قوانین خرید و فروش شرکت کمک زیادی به شما میکند، اما همچنان یکسری اشتباهات رایج و تاثیرگذار وجود دارند که باید مواظب آنها باشید. در واقع شناخت این خطاهای رایج به شما کمک میکند با دیدی واقعبینانهتر وارد معامله شوید و از ریسکهای حقوقی، مالی و ثبتی جلوگیری کنید. این اشتباهات رایج عبارتاند از:
- توجه به ظاهر شرکت و نادیده گرفتن توان اجرایی واقعی آن
- اعتماد کامل به رتبه شرکت بدون بررسی شرایط اخذ رتبه شرکت، حفظ و تمدید آن
- بیتوجهی به دعاوی حقوقی، تعهدات پنهان و اختلافات گذشته
- بررسی نکردن بدهیهای مالیاتی، بیمهای و قراردادهای نیمهتمام
- نداشتن برنامه مشخص برای مدیریت شرکت پس از خرید
- تصمیمگیری عجولانه و احساسی بهدلیل ترس از از دست دادن فرصت
- انجام معامله بدون همراهی مشاور حقوقی و ثبتی متخصص
جمعبندی
در این مقاله به طور کامل بیان کردیم که که آشنایی با قوانین و مقررات، مدارک لازم، نکات حقوقی قبل از خرید، مزایای شرکتهای رتبهدار و اشتباهات رایج، نقش مهمی در کاهش ریسکهای مالی و حقوقی دارد.
نکته مهمی که باید بدانید این است که خرید یا فروش شرکت بدون بررسی دقیق بدهیها، تعهدات و وضعیت ثبتی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد، بنابراین این فرایند باید با همراهی یک مجموعه متخصص انجام شود.
ما در مجموعه ثبت درخشان بهتکیهبر تجربه زیاد در زمینه خرید و فروش شرکتهای ثبتشده، تنظیم صورتجلسات قانونی، تهیه مدارک و ثبت تغییرات در اداره ثبت شرکتها، میتوانیم مسیر انتقال مالکیت را برای شما سریع، مطمئن و کاملا قانونی کنیم.
سوالات متداول در خصوص قوانین خرید و فروش شرکت
- آیا خرید و فروش شرکت بدون مراجعه به اداره ثبت شرکتها امکانپذیر است؟
خیر. انتقال مالکیت شرکت تنها زمانی معتبر است که صورتجلسات و تغییرات بهصورت رسمی در اداره ثبت شرکتها به ثبت برسد.
- آیا بدهیهای شرکت بعد از خرید به خریدار منتقل میشود؟
خیر، بر اساس اصول حقوقی و رویه معاملات شرکتها، کلیه بدهیها و تعهداتی که قبل از تاریخ انتقال مالکیت ایجاد شدهاند، بر عهده فروشندگان و مالکان قبلی است.
- آیا میتوان فقط بخشی از سهام شرکت را خریداری کرد؟
بله، در شرکتهای سهامی امکان خرید بخشی از سهام وجود دارد.
- آیا استفاده از مشاور حقوقی در خرید و فروش شرکت الزامی است؟
الزام قانونی ندارد، اما برای جلوگیری از ریسکهای حقوقی، مالی و ثبتی، استفاده از مشاور تخصصی بهشدت توصیه میشود.
